Jak radzić sobie z problemami behawioralnymi u psa?

Pieskie problemy behawioralne to gorący temat w gronie właścicieli tych zwierząt. Jak im zapobiegać i "ogarniać" je? Aktualnie, każdy poważnie podchodzący do swojego fachu trener, pomaga w tej kwestii.

Problemy behawioralne psów

PROBLEM BEHAWIORALNY to zachowanie niestandardowe, rzadko obserwowane, często niekorzystne i stwarzające problemy w społecznym lub psychicznym funkcjonowaniu. Czy zatem wydalanie się na dywan, gryzienie mebli, agresja wobec innych psów oraz ludzi czy lęk przed obcymi... można uznać za zachowania standardowe czy przeciwnie? Co może być wyznacznikiem takiej klasyfikacji?

Odpowiedź niosą etolodzy i inni badacze życia zwierząt. Ich obserwacje tworzą bowiem bazę dla tzw. etogramu dla każdego gatunku. 

ETOGRAM jest zbiorem wszelkich zachowań, właściwych dla konkretnego gatunku w jego naturalnym środowisku. Etogram psa oddaje więc potrzeby/zachowania psów pod wszystkimi względami, a zatem:
– mowa ciała oraz metody porozumiewania się z innymi psami i całym otoczeniem
– tryb dnia: czas, stopień, miejsce i metoda codziennych czynności, jak np: sen, zabawa, relaks, rozmnażanie się, pielęgnacja, potrzeba bezpieczeństwa, pozyskiwanie pokarmu, kontakty "społeczne" itp.

Jednym zdaniem, etogram jest zestawem wszystkich zachowań spodziewanych u psa.

Obserwacja psa

Problemy behawioralne u psów

Zachowaniem anormalnym jest więc każde zachowanie niemieszczące się w etogramie, czyli: 

  • niewłaściwie ukierunkowane
  • zaburzone (zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, fobie, apatia)
  • Zachowanie przechodzi w anormalne również wówczas, gdy będąc składową etogramu jednocześnie:
  • występuje za rzadko lub zbyt często
  • trwa za długo lub zbyt krótko
  • pojawia się w dziwnym kontekście

Wygląda to intuicyjnie i daje wrażenie uporządkowania oraz kontroli, lecz…..

Cóż, praca większości trenerów, instruktorów czy behawiorystów nie uwzględnia czegoś takiego jak etogram. Nie zetknęłam się z żadnym klarownym opisem. Jasne, są dostępne opisy fragmentów etogramu, a w razie poszperania w zagranicznych artykułach nawet całości. Są one jednak mijające się z realiami, że okazują się dla mnie bezużyteczne w mojej pracy z psami, szczególnie w kontekście terapii zachowań psów.

Gdyby możliwe było stworzenie trwałego szablonu normalnych zachowań, problemów nie nastręczałoby wtedy określenie zaburzeń u ludzi; na tym polu mamy wszak znacznie więcej obserwacji i retrospekcji... tymczasem, to temat niezmiernie problematyczny i kolejne lata wcale nie czynią go łatwiejszym, a przeciwnie. 

Problemy behawioralne psa

Sedno w tym, że zachowania i potrzeby cechują się dynamizmem i zmiennością, co wiąże się z wiekiem, zmianami otoczenia, stylem wychowania. Nawet gdy obserwuję gdzieś spisane zachowania psów, nie znając jednak ich wieku czy szerszego kontekstu jego zachowania, opis nic mi nie mówi. Bazują na zbyt małej ilości informacji, by właściwie go ocenić poprzez wypracowane latami własne kryteria. Biorąc więc cudze wnioski, bez ich weryfikacji, ryzykuję olbrzymim błędem, który przełoży się na kolejne, ciężkiej wagi konsekwencje w zdolności do ocen zachowań psów. 

Zachowanie psa

Jak zatem wprawić się w prawidłowym odróżnianiu zachowań psów w kategorii normalne/nienormalne?

Rzecz jasna, trzeba czerpać z dziedzictwa ekspertów i od nich zasięgać wiedzy, ale przede wszystkim potrzebne jest zbudowanie własnego warsztatu, bazującego na indywidualnych doświadczeniach, bez których sposobność do samodzielnej oceny psa jest niemożliwa.

Obydwa czynniki są niezwykle ważne w kreacji realnego obrazu psich zachowań. Bez odpowiedniej wiedzy, za problem behawioralny możemy wziąć też normalne zachowania, tylko dlatego, że są przez nas niemile widziane. Ba, które często przez ludzi są spowodowane (np. różne formy nadmiernej agresji). 

Odróżnienie zachowań normalnych i anormalnych i zdolność do współpracy z właścicielem psa wymaga olbrzymiej wiedzy praktycznej. 

Ową wiedzę gromadzi się latami, wskutek obserwacji i bezpośrednich relacji z czworonogami, w różnych przedziałach wiekowych, z różnych ras, płci. Istotne są też obserwacje psów w rozmaitych środowiskach. Kiedy są same i gdy obcują z grupą. Ważne jest także obserwowanie psów w różnych środowiskach i okolicznościach. Gdy są same, i gdy przebywają w grupie. Kiedy zapoznają nowe, obce im miejsca i kiedy znajdują się pod wpływem różnych bodźców i procesów, jak choćby szkolenie czy wychowanie. 

Autor

Redakcja

belgi.com.pl